Trang chủ » Chuyên mục sức khỏe » Tổng hợp » Ý nghĩa chỉ số HCT trong xét nghiệm máu đo lượng hồng cầu

Ý nghĩa chỉ số HCT trong xét nghiệm máu đo lượng hồng cầu

Tư vấn chuyên môn bài viết

TS.BS Phan Văn Mạnh

Nội tổng hợp

Hiện nay, xét nghiệm Hematocrit là phương pháp phổ biến để chẩn đoán các rối loạn máu như đa hồng cầu hoặc thiếu máu. Kết quả giúp bác sĩ xác định chính xác bệnh lý và có hướng điều trị phù hợp.

Tư vấn chuyên môn bài viết

TS.BS Phan Văn Mạnh

Nội tổng hợp

Tư vấn Xem hồ sơ

Xét nghiệm HCT là gì?

Máu là chất lỏng quan trọng, lưu thông liên tục trong cơ thể để vận chuyển oxy và chất dinh dưỡng đến các tế bào, đồng thời loại bỏ các chất thải. Máu bao gồm huyết tương (phần lỏng) và các tế bào máu (hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu), trong đó hồng cầu chiếm tỷ lệ lớn nhất và đóng vai trò chính trong việc vận chuyển oxy cho cơ thế.

HTC là phần trăm hồng cầu so với tổng thể tích máu

HCT (Hematocrit) là xét nghiệm dùng để đo tỷ lệ phần trăm (%) của hồng cầu so với tổng thể tích máu. Do đó, thông qua HCT giúp các bác sĩ đánh giá khả năng vận chuyển oxy, cũng như phát hiện các vấn đề như thiếu máu, mất nước, bệnh tim phổi hoặc các rối loạn tạo máu.

Khi nào cần xét nghiệm HCT?

Xét nghiệm HCT (Hematocrit) là một phần trong công thức máu toàn bộ (CBC), bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm này trong nhiều trường hợp khác nhau, bao gồm:

1. Khám sức khỏe định kỳ: Việc xét nghiệm máu, trong đó có HCT, thường được thực hiện trong các gói khám tổng quát. Nó giúp:

Đánh giá tình trạng hồng cầu và khả năng vận chuyển oxy trong cơ thể.
Phát hiện sớm các rối loạn tiềm ẩn như thiếu máu, đa hồng cầu hoặc các bệnh lý huyết học khác, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng

Khi có dấu hiệu thiếu máu như mệt mỏi, chóng mặt, da nhợt nhạt, tim đập nhanh hay khó thở khi hoạt động nhẹ. Lúc này, xét nghiệm HCT sẽ giúp bác sĩ xác định lượng hồng cầu có đang ở mức bình thường hay không, từ đó hỗ trợ chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Nghi ngờ mất nước hoặc mất máu do sốt cao, tiêu chảy, nôn ói kéo dài hoặc chảy máu cấp tính (sau chấn thương, phẫu thuật…) thì HCT giúp đánh giá tình trạng máu và hỗ trợ bác sĩ trong việc chỉ định bù dịch hoặc truyền máu

4. Theo dõi các bệnh về máu: Xét nghiệm HCT đặc biệt quan trọng với những người đang theo dõi hoặc điều trị các bệnh huyết học như:

Đa hồng cầu (Polycythemia vera): Cơ thể sản xuất quá nhiều hồng cầu, làm máu đặc lại và tăng nguy cơ tắc mạch.
Thiếu máu do tủy xương, do phá hủy hồng cầu (thiếu máu tán huyết) hoặc do rối loạn miễn dịch.

Xem thêm: Công thức máu là gì? Cách đọc và hiểu kết quả xét nghiệm máu

Xét nghiệm HCT để theo dõi các bệnh về máu

Mắc bệnh tim phổi mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), suy tim, hoặc các tình trạng thiếu oxy kéo dài, cơ thể có xu hướng tạo ra nhiều hồng cầu hơn để bù đắp. Việc theo dõi HCT định kỳ giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị và ngăn ngừa biến chứng do máu quá đặc.

Ý nghĩa kết quả xét nghiệm HCT

Kết quả xét nghiệm hematocrit của bạn được báo cáo dưới dạng một con số. Con số đó là tỷ lệ phần trăm hồng cầu trong máu của bạn. Ví dụ, nếu kết quả xét nghiệm hematocrit của bạn là 42%, điều đó có nghĩa là 42% máu của bạn là hồng cầu, và phần còn lại bao gồm bạch cầu, tiểu cầu và huyết tương.

Sau khi hiểu chỉ số HCT là gì, bạn cần biết thế nào là mức HCT bình thường. Chỉ số này sẽ thay đổi theo độ tuổi, giới tính, môi trường sống:

Trẻ em dưới 15 tuổi: HCT thường nằm trong khoảng 35% đến 39%.
Nữ trưởng thành: khoảng từ 37% đến 48%.
Nam: trưởng thành: khoảng từ 45% đến 52%.

Chỉ số HCT thấp

HCT thấp thường là dấu hiệu của thiếu máu. Tình trạng này khiến lượng oxy cung cấp cho tế bào giảm, gây ra các triệu chứng như mệt mỏi, chóng mặt, da xanh, tim đập nhanh hoặc khó thở. Nguyên nhân thường gặp bao gồm:

Thiếu sắt, vitamin B12 hoặc acid folic do chế độ ăn, kém hấp thu
Mất máu do chấn thương, phẫu thuật, rong kinh, xuất huyết tiêu hóa…
Bệnh lý mạn tính: suy thận, viêm kéo dài, ung thư
Rối loạn tủy xương hoặc bệnh lý về máu như thiếu máu tán huyết, suy tủy…

Chỉ số HTC thấp gây ra triệu chứng mệt mỏi, chóng mặt

Chỉ số HCT cao

Hematocrit cao có thể là dấu hiệu của bệnh đa hồng cầu – tình trạng khi cơ thể sản xuất quá nhiều hồng cầu. Khi số lượng hồng cầu tăng quá mức, máu trở nên đặc hơn chậm chạp. Điều này có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, đột quỵ hoặc các vấn đề tim mạch, xuất hồng cầu để bù đắp thiếu oxy.

Đa hồng cầu gồm 2 loại:

Đa hồng cầu nguyên phát do sự rối loạn trong tủy xương – nơi sản xuất hồng cầu. Bệnh thường liên quan đến đột biến gen, phổ biến nhất là gen JAK2 (gen điều hòa tạo các tế bào máu)
Đa hồng cầu thứ phát: Do thiếu oxy kéo dài khiến cơ thể tăng sản xuất hồng cầu. Nguyên nhân có thể là hút thuốc, sống ở vùng cao, bệnh tim hoặc phổi.

Chỉ số HTC cao cảnh báo vấn đề tim mạch, đột quỵ

Các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số HCT

Xét nghiệm hematocrit khá chính xác và giúp bác sĩ chẩn đoán tình trạng sức khỏe, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm kết quả hematocrit không chính xác, như:

Giới tính, tuổi: Nam giới thường có chỉ số HCT cao hơn nữ, trẻ em thay đổi theo độ tuổi
Phụ nữ mang thai, người hút thuốc lá, hoạt động thể lực quá mức.
Sống ở vùng núi cao.
Thuốc: Một số loại thuốc như lợi tiểu, steroid, hoặc erythropoietin.
Truyền máu gần đây ảnh hưởng kết quả.
Tình trạng mất nước cấp hoặc mãn tính.

Nam giới thường có chỉ số HCT cao hơn nữ giới

Vì vậy, xét nghiệm hematocrit cần được đánh giá trong mối tương quan với các chỉ số khác và tình trạng sức khỏe cụ thể của từng bệnh nhân để có kết luận chính xác và hướng điều trị phù hợp.

Làm gì khi chỉ số HCT bất thường?

Khi chỉ số HCT nằm ngoài phạm vi bình thường, điều quan trọng là không nên chủ quan mà cần có biện pháp xử lý kịp thời để bảo vệ sức khỏe. Dưới đây là các bước nên thực hiện:

Tham khảo ý kiến bác sĩ: Đầu tiên, hãy đưa kết quả xét nghiệm cho bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá và phân tích chính xác nguyên nhân gây ra sự bất thường của HCT.
Làm thêm xét nghiệm bổ sung: Bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm như công thức máu toàn bộ, xét nghiệm sắt, ferritin, vitamin B12, tủy đồ… để xác định nguyên nhân cụ thể.
Điều chỉnh chế độ ăn uống: Nếu HCT thấp do thiếu máu, hãy bổ sung thực phẩm giàu sắt (thịt đỏ, gan), vitamin B12 (trứng, sữa) và acid folic (rau xanh, đậu) để cải thiện tình trạng.
Tuân thủ điều trị nếu có bệnh lí: Nếu nguyên nhân là bệnh lý như đa hồng cầu, bệnh tim phổi hoặc rối loạn tủy xương, cần tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ để kiểm soát và cải thiện tình trạng.
Tái khám định kỳ: Thường xuyên theo dõi chỉ số HCT và sức khỏe tổng thể theo lịch hẹn của bác sĩ để kịp thời điều chỉnh phác đồ điều trị hoặc phòng ngừa biến chứng.
Chăm sóc sức khỏe toàn diện: Ngoài ra, giữ thói quen sinh hoạt lành mạnh, uống đủ nước và tránh các yếu tố có thể làm thay đổi chỉ số HCT như mất nước hoặc sử dụng thuốc không đúng cách cũng rất quan trọng.

Tái khám định kỳ để theo dõi chỉ số HCT thường xuyên

Việc xử lý đúng cách khi chỉ số HCT bất thường sẽ giúp bạn duy trì sức khỏe ổn định và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.

Xét nghiệm HCT an tâm tại Mirai Healthcare

Để thực hiện xét nghiệm HCT một cách an tâm, Phòng khám Đa khoa Mirai Healthcare là lựa chọn tin cậy với những ưu điểm sau:

Chất lượng chuẩn Nhật Bản: Mirai Healthcare là đơn vị thuộc Tập đoàn Hoken Kagaku Kenkyujo, một trong những tập đoàn y tế hàng đầu tại Nhật Bản với hơn 74 năm kinh nghiệm. Điều này đảm bảo quy trình và tiêu chuẩn xét nghiệm HCT tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn Nhật Bản.
Hệ thống thiết bị hiện đại: Phòng khám được trang bị hệ thống máy móc y tế hiện đại (như máy huyết học tự động), giúp phân tích các chỉ số máu, bao gồm HCT, một cách nhanh chóng, chính xác và đáng tin cậy.
Quy trình chuyên nghiệp: Đội ngũ kỹ thuật viên thực hiện lấy mẫu và phân tích theo quy trình chuyên nghiệp, khép kín, đảm bảo tính toàn vẹn của mẫu và độ tin cậy cao của kết quả.
Dịch vụ lấy mẫu tận nơi miễn phí: Mirai cung cấp dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tận nơi miễn phí, mang lại sự tiện lợi tối đa cho khách hàng, giúp bạn thực hiện xét nghiệm HCT mà không cần di chuyển, tiết kiệm thời gian và công sức.