Xét nghiệm Lactate là gì?
Xét nghiệm lactate (hay còn gọi là xét nghiệm acid lactic) là một xét nghiệm máu hoặc dịch não tủy nhằm đo nồng độ lactate trong cơ thể. Lactate là sản phẩm phụ được tạo ra khi tế bào sản xuất năng lượng trong điều kiện thiếu oxy (quá trình chuyển hóa kỵ khí).
Trong điều kiện bình thường, cơ thể sản xuất một lượng nhỏ lactate, sau đó được gan và thận xử lý và đào thải.
Khi cơ thể bị thiếu oxy (do suy hô hấp, sốc, nhiễm trùng nặng…) hoặc rối loạn chuyển hóa, nồng độ lactate sẽ tăng cao, gây ra tình trạng toan lactic – một dạng rối loạn acid-base nghiêm trọng, có thể đe dọa tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời.
Xét nghiệm Lactate để đo nồng độ chỉ số này trong máu
Do đó, xét nghiệm lactate là công cụ quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng thiếu oxy mô, mức độ nghiêm trọng của bệnh lý, và theo dõi đáp ứng điều trị, đặc biệt trong các tình huống cấp cứu.
Khi nào cần thực hiện xét nghiệm lactate?
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm khi người bệnh xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
- Khó thở hoặc thở nhanh
- Buồn nôn
- Đau bụng không rõ nguyên nhân
- Đổ nhiều mồ hôi
- Yếu cơ, mệt mỏi
- Cơ thể xanh xao, nhợt nhạt
- Rối loạn ý thức hoặc hôn mê
Xét nghiệm cũng được thực hiện khi có nghi ngờ về các bệnh lý nghiêm trọng như::
- Nhiễm trùng huyết (sepsis)
- Nhồi máu cơ tim
- Suy tim sung huyết nặng
- Suy thận cấp hoặc mạn
- Bệnh tiểu đường không kiểm soát được
Trong trường hợp nghi ngờ viêm màng não – khi bệnh nhân có biểu hiện sốt cao, đau đầu dữ dội và rối loạn ý thức – bác sĩ có thể chỉ định làm thêm xét nghiệm dịch não tủy để đánh giá tình trạng bệnh.
Xét nghiệm Lactate khi có dấu hiệu nhồi máu cơ tim
Ngoài ra, xét nghiệm lactate ban đầu thường được thực hiện cùng với các xét nghiệm khác để đánh giá tổng thể tình trạng bệnh.
Nếu nồng độ lactate tăng cao, bác sĩ có thể chỉ định lặp lại định kỳ để theo dõi tiến triển của bệnh hoặc hiệu quả điều trị, đặc biệt trong các ca cấp cứu hoặc bệnh lý nguy kịch.
Quy trình thực hiện xét nghiệm lactate
Tùy vào mục đích và tình trạng lâm sàng, xét nghiệm lactate có thể được thực hiện trên:
- Mẫu máu động mạch: thường dùng trong các trường hợp cấp cứu, vì cung cấp thông tin chính xác về mức độ thiếu oxy máu.
- Mẫu máu tĩnh mạch: dễ lấy hơn, ít đau, phù hợp với bệnh nhân ngoại trú hoặc theo dõi định kỳ.
- Dịch não tủy: trong trường hợp nghi ngờ viêm màng não hoặc bệnh lý thần kinh trung ương.
Các bước thực hiện:
- Chuẩn bị bệnh nhân: Người bệnh cần nghỉ ngơi yên tĩnh ít nhất 15 phút trước khi lấy mẫu. Không nên sử dụng dây garo quá lâu vì có thể làm tăng lactate giả.
- Lấy mẫu máu: Mẫu được lấy bằng ống có chất chống đông (thường là fluoride hoặc oxalate) để tránh tăng lactate sau lấy.
- Bảo quản và vận chuyển: Mẫu cần được bảo quản lạnh và chuyển đến phòng xét nghiệm càng sớm càng tốt.
- Phân tích: Thực hiện trên hệ thống máy sinh hóa hoặc máy khí máu.
Lấy mẫu máu là bước quan trọng xét nghiệm Lactate
Ý nghĩa kết quả xét nghiệm Lactate
Nồng độ Lactate bình thường
- Máu tĩnh mạch: 0.5 – 2.2 mmol/L
- Máu động mạch: 0.5 – 1.6 mmol/L
- Dịch não tủy: 1.1 – 2.4 mmol/L
Nồng độ Lactate tăng
Trường hợp giá trị lactate tăng cao thường đồng nghĩa với việc cơ thể đang tích lũy lactate – dấu hiệu cho thấy quá trình chuyển hóa yếm khí đang diễn ra.
Mức độ lactate càng cao thì tình trạng bệnh lý thường càng nghiêm trọng. Đặc biệt, nếu tình trạng này đi kèm với thiếu oxy mô, đây có thể là dấu hiệu cho thấy rối loạn chức năng cơ quan (tim, gan, thận…).
Có nhiều nguyên nhân gây tăng lactate máu nhưng dựa vào cơ chế gây bệnh thường chia làm 2 nhóm chính
- Do thiếu oxy mô (hypoxia) hoặc giảm tưới máu mô, dẫn đến chuyển hóa yếm khí sản xuất nhiều lactate là cơ chế hay gặp
Các nguyên nhân phổ biến như:
- Sốc tuần hoàn: Sốc nhiễm trùng (septic shock), sốc mất máu (xuất huyết nặng, chấn thương), sốc phản vệ,….
- Suy tim sung huyết nặng
- Thiếu máu nặng
- Suy hô hấp cấp hoặc mạn: Hội chứng suy hô hấp cấp (ARDS), bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)
- Phù phổi cấp
- Ngưng tim, ngưng tuần hoàn
- Tắc mạch máu lớn như thuyên tắc phổi, tắc động mạch chi
Nồng độ Lactate cao cảnh báo tình trạng suy tim
- Lactate tăng là do nhu cầu vượt oxy quá mức hoặc do các rối loạn trong quá trình trao đổi chất, ví dụ như:
- Bệnh gan (xơ gan, suy gan) gây giảm chuyển hóa lactate
- Bệnh thận
- Đái tháo đường mất kiểm soát
- Bệnh dự trữ glycogen như thiếu hụt glucose-6-phosphatase
- Các bệnh chuyển hóa hoặc và ty lạp thể di truyền như loạn dưỡng cơ.
- Suy dinh dưỡng nặng, thiếu vitamin B1 (thiamine)
- Ung thư như u đặc hoặc bạch cầu cấp
- Thuốc và độc chất: Ethanol, methanol, ethylene glycol, salicylate, Cyanide, carbon monoxide (CO),….
Tuy nhiên, xét nghiệm lactate không mang tính chẩn đoán nguyên nhân đặc hiệu mà chỉ đóng vai trò định hướng để bác sĩ loại trừ hoặc nghi ngờ các bệnh lý liên quan.
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ cần kết hợp khám lâm sàng, tiền sử bệnh và các xét nghiệm cận lâm sàng khác.
Xét nghiệm Lactate chính xác và tin cậy tại Mirai Healthcare
Phòng khám Đa khoa Mirai Healthcare là một trong những địa chỉ lý tưởng để bạn an tâm thực hiện xét nghiệm Lactate. Mirai thuộc Tập đoàn Hoken Kagaku Kenkyujo – một trong những tập đoàn y tế uy tín hàng đầu Nhật Bản, cam kết quy trình xét nghiệm chuyên nghiệp, đảm bảo mẫu được xử lý nhanh chóng và chính xác.
Mirai Healthcare xét nghiệm Lactate chính xác
Phòng khám được trang bị hệ thống thiết bị y tế hiện đại giúp phân tích nồng độ Lactate một cách chuẩn mực, đảm bảo kết quả xét nghiệm đáng tin cậy.
Giá xét nghiệm Lactate 58.000 VNĐ (miễn phí dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tận nơi) giúp khách hàng được thực hiện xét nghiệm kịp thời, an tâm về chất lượng dịch vụ và tiết kiệm chi phí.
Cần tìm hiểu thêm thông tin về xét nghiệm Lactate, vui lòng để lại thông tin tại website https://miraihealthcare.vn/ hoặc Hotline 1900 9186 để được tư vấn tận tình.
