1. Nguy cơ lây nhiễm virus viêm gan B từ mẹ sang con
Nguy cơ lây nhiễm virus viêm gan B (HBV) từ mẹ sang con phụ thuộc vào thời điểm và tình trạng nhiễm của mẹ, cụ thể như sau:
Trong giai đoạn mang thai
- Nguy cơ lây nhiễm viêm gan B từ mẹ sang con thay đổi đáng kể tùy theo giai đoạn thai kỳ mà người mẹ mắc bệnh:
- Ba tháng đầu thai kỳ: Tỷ lệ lây truyền virus cho con là rất thấp, chỉ khoảng 1%.
- Ba tháng giữa thai kỳ: Nguy cơ này tăng lên khoảng 10%.
- Ba tháng cuối thai kỳ: Đây là giai đoạn có nguy cơ lây nhiễm cao nhất, với tỷ lệ truyền bệnh cho con lên tới 60 – 70%.
Nguy cơ trẻ bị lây nhiễm HBV giai đoạn cuối thai kỳ rất cao
Trong quá trình chuyển dạ và sinh con
Đây là giai đoạn có nguy cơ lây nhiễm cao nhất, chiếm trên 90% các trường hợp lây nhiễm từ mẹ sang con. Khi sinh, cơ tử cung co thắt, các mạch máu nơi nhau bám có thể bị tổn thương, khiến máu mẹ tiếp xúc trực tiếp với máu con.
Hoặc khi trẻ đi qua đường âm đạo của mẹ, trẻ tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch âm đạo chứa virus của mẹ, dẫn đến lây nhiễm.
- Nếu mẹ có HBsAg (+) và HBeAg (+): Nguy cơ lây nhiễm cho trẻ sơ sinh lên đến 90% -100% nếu không có biện pháp dự phòng miễn dịch.
- Nếu mẹ có HBsAg (+) nhưng HBeAg (-): Tỷ lệ lây nhiễm cho con là khoảng 20%.
Sau sinh (qua sữa mẹ)
Mẹ nhiễm HBV vẫn được khuyến khích cho con bú sữa mẹ hoàn toàn vì nguy cơ lây nhiễm qua sữa mẹ là rất thấp, đặc biệt nếu trẻ đã được tiêm vắc-xin viêm gan B và huyết thanh kháng virus (HBIG) ngay sau sinh.
Lây nhiễm qua con đường này thường chỉ xảy ra khi có tổn thương ở miệng bé hoặc nứt/chảy máu núm vú của mẹ.
2. Mẹ bị viêm gan B trong thời kỳ mang thai cần lưu ý gì?
Nếu người mẹ bị viêm gan B trong thời kỳ mang thai, cần hết sức lưu ý để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm sang con và bảo vệ sức khỏe cho cả hai mẹ con. Các lưu ý cần biết gồm:
Điều trị theo đúng chỉ định bác sĩ:
- Mẹ cần được bác sĩ chuyên khoa gan mật hoặc truyền nhiễm theo dõi chặt chẽ nồng độ virus (HBV-DNA) và chức năng gan trong suốt thai kỳ.
- Trong một số trường hợp, nếu nồng độ virus quá cao, bác sĩ có thể xem xét chỉ định dùng thuốc kháng virus để giảm tải lượng virus, từ đó giảm nguy cơ lây truyền sang con.
- Tuyệt đối không tự ý dùng bất kỳ loại thuốc nào khi chưa có ý kiến của bác sĩ để tránh ảnh hưởng đến thai nhi.
Đảm bảo dinh dưỡng và sinh hoạt lành mạnh:
- Duy trì chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, đa dạng các nhóm thực phẩm, đặc biệt tăng cường rau xanh, hoa quả tươi giàu vitamin C, sắt, sữa và các chế phẩm từ sữa, thực phẩm giàu protein không chứa chất béo (thịt ức gà, cá hồi, đậu…).
- Hạn chế thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ chế biến sẵn, rượu bia và các chất kích thích vì chúng gây gánh nặng cho gan.
- Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh làm việc quá sức hoặc căng thẳng, giữ tinh thần thoải mái.
- Uống ít nhất 2 lít nước/ngày để hỗ trợ gan đào thải độc tố.
Tiêm vắc-xin và huyết thanh cho trẻ sơ sinh ngay sau sinh
Đây là biện pháp cực kỳ quan trọng và bắt buộc để phòng lây nhiễm viêm gan B từ mẹ sang con. Trẻ sơ sinh từ mẹ có HBsAg dương tính cần được tiêm:
- Mũi huyết thanh kháng viêm gan B (HBIG): Là các kháng thể được tạo sẵn, có tác dụng trung hòa virus ngay lập tức. Trẻ cần được tiêm càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 12 giờ đầu sau sinh (và không quá 24 giờ).
- Mũi vắc-xin viêm gan B (mũi sơ sinh): Là vắc-xin đơn giá, kích thích cơ thể trẻ tự tạo kháng thể. Mũi này cũng cần được tiêm càng sớm càng tốt, trong vòng 24 giờ đầu sau sinh.
Lưu ý: Hai mũi tiêm (HBIG và vắc-xin) phải được tiêm ở hai vị trí khác nhau trên cơ thể trẻ (ví dụ: một mũi đùi trái, một mũi đùi phải).
- Tiêm đủ phác đồ vắc-xin viêm gan B: Sau mũi sơ sinh, trẻ cần tiếp tục hoàn thành các mũi vắc-xin tiếp theo theo phác đồ chuẩn (ví dụ: phác đồ 0-1-6 tháng hoặc 0-1-2-12 tháng) để đảm bảo miễn dịch lâu dài. Sau khi hoàn thành phác đồ, trẻ sẽ được xét nghiệm HBsAg và Anti-HBs để kiểm tra hiệu quả phòng ngừa.
Trẻ mới sinh cần tiêm vắc xin và huyết thanh viêm gan B
Tham vấn bác sĩ về phương pháp sinh
Việc sinh thường hay sinh mổ đều có nguy cơ lây nhiễm trong quá trình chuyển dạ. Bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp sinh phù hợp nhất dựa trên tình trạng sức khỏe của mẹ và nồng độ virus.
3. Có nên làm xét nghiệm viêm gan B cho trẻ sơ sinh?
Việc xét nghiệm viêm gan B cho trẻ sơ sinh là vô cùng cần thiết và được khuyến cáo nên thực hiện, đặc biệt là khi người mẹ bị nhiễm virus viêm gan B (HBV). Lý do cần thực hiện xét nghiệm này cho trẻ sơ sinh gồm:
- Nguy cơ lây nhiễm từ mẹ sang con cao: Lây nhiễm viêm gan B từ mẹ sang con trong quá trình mang thai, sinh nở và sau sinh là con đường lây truyền phổ biến. Nếu người mẹ bị viêm gan B trong ba tháng cuối thai kỳ, tỷ lệ lây truyền cho con có thể lên tới 60 – 70%. Nguy cơ này đặc biệt cao (trên 90%) nếu mẹ dương tính với cả HBsAg và HBeAg mà trẻ không được tiêm phòng đầy đủ.
- Hậu quả nghiêm trọng nếu không phát hiện và can thiệp sớm: Trẻ sơ sinh nhiễm HBV có nguy cơ cao trở thành người mang virus mạn tính (trên 90%) vì hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu và dẫn đến các biến chứng nguy hiểm về sau như xơ gan, suy gan, hoặc ung thư gan khi trưởng thành.
- Giúp đánh giá hiệu quả tiêm phòng: Sau khi trẻ sơ sinh được tiêm vắc-xin và huyết thanh kháng virus đầy đủ theo phác đồ (thường là 4 mũi), việc xét nghiệm viêm gan B cho bé giúp kiểm tra tình trạng bệnh của trẻ và có giải pháp điều trị kịp thời.
- Đảm bảo tương lai khỏe mạnh cho trẻ: Phát hiện sớm tình trạng nhiễm HBV ở trẻ sơ sinh cho phép bác sĩ theo dõi, quản lý và điều trị kịp thời (nếu cần), giúp giảm thiểu nguy cơ tiến triển thành bệnh mạn tính và các biến chứng nguy hiểm về gan sau này.
Khi mẹ bầu mang thai nhiễm bệnh thì cần xét nghiệm HBV cho trẻ
4. Các xét nghiệm viêm gan B cho bé
Khi được sinh ra từ các mẹ nhiễm HBV, cần sớm thực hiện các xét nghiệm viêm gan B cho bé sau để đánh giá tình trạng sức khỏe gan và có các giải pháp phòng ngừa phù hợp:
- Xét nghiệm HBsAg: Đây là xét nghiệm quan trọng nhất để chẩn đoán xem trẻ có bị nhiễm virus viêm gan B hay không. Nếu HBsAg dương tính, có nghĩa là virus đang hiện diện trong cơ thể trẻ.
- Xét nghiệm HBeAg: Xét nghiệm này giúp đánh giá mức độ hoạt động và khả năng lây truyền của virus. Nếu chỉ số HBeAg âm tính (-), điều đó cho thấy virus trong cơ thể trẻ đang ở trạng thái ít hoạt động, ít gây hại cho gan và khả năng lây nhiễm cũng thấp hơn.
- Xét nghiệm men gan (ALT, AST): Các xét nghiệm này đo nồng độ enzyme ALT (Alanine Aminotransferase) và AST (Aspartate Aminotransferase) trong máu, giúp đánh giá chức năng gan và phát hiện tổn thương gan. Chỉ số men gan trung bình thường từ 20-40 UI/L. Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ ALT hoặc AST cao hơn mức bình thường từ 2 – 3 lần, điều này có thể là dấu hiệu cho thấy gan của trẻ đang bị tổn thương.
Xét nghiệm viêm gan B cho trẻ qua các chỉ số như: HBsAg, HBeAg,…
Xem thêm: Xét nghiệm viêm gan B bao nhiêu tiền? Làm ở đâu?
Thời điểm xét nghiệm cho trẻ:
Dựa trên lịch tiêm phòng, việc xét nghiệm viêm gan B cho trẻ sơ sinh có mẹ nhiễm HBV thường được thực hiện sau khi trẻ đã hoàn thành mũi tiêm vắc-xin cuối cùng ít nhất 1 tháng.
- Đối với phác đồ tiêm phòng 1 (0-1-2-12): Có thể xét nghiệm từ tháng thứ 13 trở đi.
- Đối với phác đồ tiêm phòng 2 (0-1-6-18): Có thể xét nghiệm từ tháng thứ 19 trở đi.
Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn giải đáp thắc mắc có nên xét nghiệm viêm gan B cho trẻ sơ sinh? Đây là xét nghiệm cần thiết, đặc biệt với những em bé sơ sinh có mẹ nhiễm HBV.
Đây là những xét nghiệm quan trọng đòi hỏi kiến thức chuyên sâu để đọc và giải thích kết quả. Do đó, bạn hãy lựa chọn cơ sở y tế uy tín như Mirai Healthcare để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất về tình trạng của trẻ.
