Thận là cơ quan lọc máu thầm lặng, làm việc không ngừng nghỉ 24/7 để loại bỏ chất độc, cân bằng điện giải và duy trì huyết áp ổn định. Thế nhưng, nhiều người đang dần phá hủy đôi thận của mình mà không hề hay biết — chỉ vì những thói quen tưởng chừng vô hại trong cuộc sống hằng ngày.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh thận mạn tính ảnh hưởng đến hơn 10% dân số toàn cầu, và phần lớn bệnh nhân chỉ phát hiện ra khi thận đã mất đến 60–70% chức năng. Đây là lý do vì sao nhận biết sớm các thói quen gây hại cho thận là điều vô cùng quan trọng.
Uống đủ nước để duy trì sức khỏe của thận
10 thói quen dẫn đến tổn thương thận mỗi ngày
Nhiều thói quen hằng ngày có thể âm thầm làm suy giảm chức năng thận. Dưới đây là 10 sai lầm phổ biến khiến thận bị tổn thương mà nhiều người thường bỏ qua.
Uống quá ít nước
Thận cần đủ nước để lọc các chất thải và bài tiết ra ngoài qua nước tiểu. Khi cơ thể thiếu nước, nồng độ chất độc trong máu tăng cao, tạo điều kiện cho sỏi thận hình thành và làm giảm khả năng lọc của thận theo thời gian.
Uống đủ 1,5–2 lít nước mỗi ngày, tăng lên nếu bạn hoạt động thể chất nhiều hoặc trời nóng. Màu nước tiểu vàng nhạt là dấu hiệu cơ thể đang đủ nước.
Lạm dụng thuốc giảm đau
Các thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen, diclofenac hay naproxen rất phổ biến để giảm đau, nhưng sử dụng thường xuyên hoặc liều cao có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận, gây tổn thương mô thận nghiêm trọng.
Lưu ý: Chỉ dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý kéo dài thời gian dùng thuốc.
Chế độ ăn nhiều muối gây gánh nặng lớn cho thận
Ăn quá nhiều muối
Chế độ ăn nhiều muối làm tăng huyết áp — nguyên nhân hàng đầu gây suy thận. Natri dư thừa buộc thận phải làm việc nhiều hơn để lọc và bài tiết, tạo áp lực kéo dài lên các mao mạch trong thận.
Đây là các thực phẩm dễ khiến bạn nạp quá nhiều muối mỗi ngày
- Mì ăn liền
- Đồ ăn chế biến sẵn
- Đồ muối chua
- Thức ăn nhanh
- Nước chấm đậm vị
WHO khuyến cáo không nên tiêu thụ quá 5g muối (khoảng 1 thìa cà phê) mỗi ngày. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh và các loại gia vị mặn.
Nhịn tiểu thường xuyên
Nhịn tiểu là thói quen rất phổ biến ở dân văn phòng hoặc người thường xuyên di chuyển. Tuy nhiên, việc giữ nước tiểu quá lâu có thể làm tăng áp lực trong bàng quang và ảnh hưởng ngược lên thận.
Nếu kéo dài, nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu, sỏi tiết niệu hoặc suy giảm chức năng thận có thể tăng lên. Đây là một thói quen nhỏ nhưng tác động âm thầm và dai dẳng đến hệ tiết niệu.
Tiêu thụ nhiều protein động vật và thịt đỏ quá nhiều gây hại tới thận
Chế độ ăn nhiều thịt đỏ và protein động vật
Protein là dưỡng chất thiết yếu, nhưng ăn quá nhiều thịt đỏ và protein động vật làm tăng lượng axit uric và các sản phẩm chuyển hóa nitơ — những chất thải mà thận phải lọc. Theo thời gian, áp lực này dẫn đến suy giảm chức năng thận.
Cân bằng giữa protein động vật và thực vật, ưu tiên cá, đậu, đậu phụ và các loại hạt.
Uống nhiều rượu bia
Rượu và bia là chất độc với thận. Chúng làm rối loạn cân bằng điện giải, gây mất nước nghiêm trọng và làm tăng huyết áp — ba yếu tố cùng tác động gây hại đến chức năng thận. Người uống rượu bia thường xuyên có nguy cơ mắc bệnh thận mạn cao gấp đôi người bình thường.
Hạn chế tối đa rượu bia; nếu có dùng, không quá 1 đơn vị cồn/ngày với nữ và 2 đơn vị/ngày với nam.
Hút thuốc lá không chỉ gây hại cho phổi mà còn hại đến thận
Hút thuốc lá
Nicotine trong thuốc lá làm co mạch máu, giảm lưu lượng máu đến thận và làm tổn thương các tế bào nội mô mạch máu trong thận. Hút thuốc lá cũng là yếu tố nguy cơ độc lập làm tăng tốc độ tiến triển từ bệnh thận mạn sang suy thận giai đoạn cuối.
Bỏ thuốc lá là một trong những quyết định tốt nhất bạn có thể làm cho thận và toàn bộ hệ tim mạch.
Thiếu ngủ mạn tính và căng thẳng kéo dài
Trong khi ngủ, cơ thể thực hiện quá trình sửa chữa và điều hòa huyết áp — điều này trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe thận. Thiếu ngủ mạn tính và stress kéo dài làm tăng cortisol, gây huyết áp cao và viêm mạn tính, từ đó tổn hại dần đến chức năng thận.
Khuyến nghị: Ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi đêm, thực hành các phương pháp thư giãn như thiền, yoga hoặc đi bộ nhẹ nhàng.
Không kiểm soát đường huyết
Đái tháo đường hiện là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến suy thận giai đoạn cuối. Đường huyết cao kéo dài phá hủy các mao mạch nhỏ trong thận, làm suy giảm dần khả năng lọc. Tổn thương thận do tiểu đường thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm trước khi xuất hiện biểu hiện rõ rệt như:
- Phù chân
- Mệt mỏi
- Tiểu đêm nhiều
- Tăng creatinine máu
Nên kiểm tra đường huyết định kỳ ít nhất 1 lần mỗi năm, đặc biệt nếu bạn thừa cân, ít vận động hoặc có người thân mắc tiểu đường.
Kiểm tra đường huyết định kì
Cơ thể có dấu hiệu cảnh báo nhưng chủ quan
Phù mắt cá chân, tiểu ít, nước tiểu có bọt hoặc có màu bất thường, mệt mỏi không rõ nguyên nhân — đây đều là những tín hiệu thận đang “kêu cứu”. Tuy nhiên, nhiều người thường bỏ qua hoặc tự điều trị mà không đến gặp bác sĩ, để bệnh tiến triển âm thầm.
Kiểm tra chức năng thận (xét nghiệm creatinine, eGFR, protein niệu) định kỳ 1–2 năm/lần là cách đơn giản nhất để phát hiện sớm bệnh thận.
Khi nào cần gặp bác sĩ?
Hãy đến khám ngay nếu bạn có các triệu chứng sau:
- Tiểu ít hoặc tiểu rắt, tiểu đau
- Nước tiểu có máu hoặc màu nâu đậm
- Phù mặt, tay, chân không rõ nguyên nhân
- Đau vùng lưng dưới, hai bên hông
- Mệt mỏi, buồn nôn kéo dài không giải thích được
Thận có khả năng phục hồi nhất định nếu được bảo vệ đúng cách và phát hiện bệnh sớm. Chỉ cần thay đổi một vài thói quen sinh hoạt hằng ngày, bạn đã có thể giúp thận hoạt động khỏe mạnh.
Tại Mirai Healthcare, chúng tôi cung cấp các gói tầm soát chức năng thận toàn diện, giúp bạn nắm rõ tình trạng sức khỏe và có kế hoạch chăm sóc phù hợp từ sớm. Đặt lịch khám ngay hôm nay để bảo vệ sức khỏe thận trước khi quá muộn.
