Bệnh thận đang ngày càng phổ biến và có xu hướng trẻ hóa. Điều đáng lo ngại là nhiều trường hợp tổn thương thận tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng.
Trên thực tế, không phải ai cũng có nguy cơ mắc bệnh thận giống nhau. Có những nhóm đối tượng cần đặc biệt chú ý tầm soát chức năng thận định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ suy thận và biến chứng nguy hiểm.
Dưới đây là 5 nhóm người có nguy cơ cao mắc bệnh thận mà bạn không nên chủ quan.
- Người mắc tiểu đường
Tiểu đường là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn tính hiện nay.
Khi đường huyết tăng cao kéo dài, các mạch máu nhỏ trong cầu thận sẽ dần bị tổn thương, làm suy giảm khả năng lọc máu của thận.
Điều nguy hiểm là ở giai đoạn đầu, người bệnh gần như không có triệu chứng rõ rệt. Bệnh chỉ được phát hiện khi:
- Creatinine máu tăng
- Xuất hiện protein niệu
- Phù chân
- Mệt mỏi kéo dài
Người tiểu đường nên chú trọng đặc biệt đến việc duy trì lối sống và các biện pháp y tế cần thiết để bảo vệ sức khỏe tổng thể, trong đó việc kiểm soát đường huyết ổn định là yếu tố then chốt giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm, đồng thời cần theo dõi huyết áp thường xuyên để phát hiện sớm những bất thường về tim mạch, và quan trọng không kém là kiểm tra chức năng thận định kỳ mỗi năm nhằm đánh giá tình trạng lọc máu, phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương thận do bệnh tiểu đường gây ra.
Tiểu đường là một trong những nguyên nhân dẫn tới suy thận
- Người bị cao huyết áp
Huyết áp cao kéo dài có thể làm tổn thương hệ thống mạch máu trong thận, khiến khả năng lọc máu suy giảm dần theo thời gian. Ngược lại, bệnh thận cũng có thể khiến huyết áp tăng cao hơn. Nhiều người chỉ tập trung điều trị huyết áp mà quên theo dõi chức năng thận.
Dấu hiệu cần chú ý:
- Tiểu đêm nhiều
- Phù nhẹ chân tay
- Mệt mỏi kéo dài
- Huyết áp khó kiểm soát
Người mắc bệnh thận cũng gây ra tăng huyết áp và ngược lại
- Người bị rối loạn chuyển hóa, béo phì
Béo phì không chỉ ảnh hưởng tim mạch mà còn làm tăng áp lực hoạt động lên thận.
Người có hội chứng chuyển hóa thường đi kèm:
- Mỡ máu cao
- Gan nhiễm mỡ
- Tăng acid uric
- Đề kháng insulin
Những yếu tố này đều có thể thúc đẩy tổn thương thận diễn tiến âm thầm.
Đặc biệt, tình trạng béo bụng ở người trẻ hiện nay đang làm tăng nguy cơ bệnh thận sớm hơn trước đây.
Để giảm thiểu rủi ro này, mọi người đặc biệt là giới trẻ cần chú trọng thực hiện các biện pháp thiết thực như kiểm soát cân nặng một cách hợp lý thông qua chế độ ăn uống cân bằng và theo dõi chỉ số cơ thể thường xuyên, đồng thời giảm đáng kể việc tiêu thụ đồ ngọt, nước có gas cùng các loại thức ăn chế biến sẵn giàu đường, muối và chất béo trans, bên cạnh đó cần duy trì vận động đều đặn mỗi ngày với các hoạt động thể chất phù hợp như đi bộ nhanh, chạy bộ, tập gym hoặc các môn thể thao.
Béo phì gây ra rất nhiều bệnh và làm tăng áp lực lên thận
- Người uống bia rượu, hút thuốc thường xuyên
Thuốc lá khiến lưu lượng máu đến thận suy giảm theo thời gian. Trong khi đó, rượu bia kéo dài có thể gây mất nước, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa.
Những người duy trì thói quen hút thuốc lá nhiều năm, uống bia rượu thường xuyên và thức khuya kéo dài thường có nguy cơ suy giảm chức năng thận cao hơn so với người có lối sống lành mạnh. Khói thuốc gây tổn thương mạch máu và oxy hóa mạnh ở thận, rượu bia tạo áp lực lọc và tích tụ độc tố, trong khi thức khuya làm rối loạn nhịp sinh học, tăng cortisol khiến thận làm việc quá tải. Ngược lại, lối sống lành mạnh với ăn uống cân bằng, tập luyện đều và ngủ đủ giấc sẽ giúp bảo vệ thận hiệu quả hơn.
Ngoài ra, nhóm này cũng dễ mắc:
- Cao huyết áp
- Gout
- Gan nhiễm mỡ
- Tiểu đường típ 2
Đây đều là các yếu tố nguy cơ liên quan mật thiết đến bệnh thận.
- Tiền sử gia đình mắc bệnh thận
Một số bệnh lý về thận có yếu tố di truyền hoặc liên quan đến cơ địa gia đình.
Nếu trong gia đình có người từng mắc suy thận mạn, thận đa nang, sỏi thận tái phát hoặc bệnh cầu thận thì nguy cơ mắc các bệnh về thận của bạn cũng có thể cao hơn so với người bình thường, bởi yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong việc làm tăng tính dễ mắc phải các vấn đề về cấu trúc và chức năng thận.
Tuy nhiên, nhiều người trẻ thường chủ quan vì chưa có triệu chứng rõ rệt.
Nhóm này nên:
- Khám sức khỏe định kỳ
- Kiểm tra nước tiểu và chức năng thận mỗi năm
- Duy trì lối sống bảo vệ thận từ sớm
Những dấu hiệu bạn nên kiểm tra chức năng thận
Bạn nên chủ động kiểm tra sức khỏe thận nếu có các dấu hiệu:
- Tiểu đêm nhiều
- Phù chân tay
- Mệt mỏi kéo dài
- Tăng huyết áp
- Nước tiểu bất thường
- Đau lưng vùng hông
Một số xét nghiệm thường được chỉ định:
- Creatinine máu
- eGFR
- Tổng phân tích nước tiểu
- Microalbumin niệu
- Siêu âm thận tiết niệu
Đau thắt lưng vùng hông kéo dài
Bệnh thận thường tiến triển âm thầm và dễ bị bỏ qua trong giai đoạn đầu. Việc nhận biết mình thuộc nhóm nguy cơ cao sẽ giúp chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm tổn thương thận.
Đặc biệt với người mắc tiểu đường, cao huyết áp, béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận, việc khám sức khỏe định kỳ đóng vai trò rất quan trọng để bảo vệ chức năng thận lâu dài.
