Bệnh tay chân miệng đang diễn biến phức tạp trong mùa dịch 2026 tại Việt Nam, với hơn 25.000 ca mắc chỉ trong gần 3 tháng đầu năm, tăng mạnh so với cùng kỳ. Đặc biệt, chủng Enterovirus 71 (EV71) gây biến chứng nặng về thần kinh đang lưu hành, đòi hỏi cha mẹ phải chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa nghiêm ngặt để bảo vệ con yêu.
Tại sao cần phòng bệnh tay chân miệng mạnh mẽ trong mùa dịch?
Bệnh lây lan nhanh qua đường tiêu hóa (phân, nước bọt, dịch mụn nước), tiếp xúc trực tiếp hoặc qua bề mặt đồ vật bị nhiễm virus. Trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt nhóm 1-3 tuổi đi nhà trẻ/mẫu giáo, là đối tượng dễ mắc nhất. Mùa dịch thường cao điểm vào tháng 3-5 và 8-12, khi thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện cho virus phát triển. Bộ Y tế đã ban hành Công văn khẩn 2245/BYT-PB năm 2026 yêu cầu tăng cường phòng chống, nhấn mạnh thực hiện “3 sạch”: ăn uống sạch – ở sạch – bàn tay sạch.
Các biện pháp phòng bệnh tay chân miệng cho trẻ
Dưới đây là những khuyến cáo cụ thể từ Bộ Y tế và các cơ quan y tế uy tín mà cha mẹ nên áp dụng hàng ngày.
- Rửa tay thường xuyên – Bàn tay sạch là chìa khóa
Để hạn chế nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn và virus, cần rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước sạch trong ít nhất 20 giây. Nên duy trì thói quen rửa tay trong những thời điểm sau:
- Trước khi ăn hoặc trước khi chế biến thực phẩm.
- Trước khi cho trẻ ăn hoặc bế, chăm sóc trẻ.
- Sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã hoặc lau mũi, miệng cho trẻ.
- Sau khi tiếp xúc với đồ chơi của trẻ hoặc các bề mặt nơi công cộng.
Lưu ý: Dung dịch sát khuẩn tay nhanh chứa cồn không hiệu quả với virus tay chân miệng. Phải dùng xà phòng hoặc chất khử khuẩn như Chloramin B, Javen để lau bề mặt.
- Giữ vệ sinh ăn uống sạch
- Ăn chín, uống sôi, sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hàng ngày.
- Không cho trẻ ngậm đồ chơi, mút tay
- Không mớm thức ăn, không dùng chung thìa, cốc, bát, khăn ăn với người khác.
- Rửa sạch rau củ quả, khử trùng dụng cụ ăn uống bằng nước sôi hoặc chất tẩy rửa an toàn.
- Tránh thức ăn đường phố, đồ ăn chưa được nấu chín kỹ.
- Vệ sinh môi trường sống và đồ dùng của trẻ
- Lau chùi hàng ngày các bề mặt trẻ tiếp xúc: sàn nhà, bàn ghế, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, đồ chơi, dụng cụ học tập.
- Dùng xà phòng hoặc dung dịch khử khuẩn thông thường để lau, sau đó rửa lại bằng nước sạch.
- Giặt quần áo, khăn tắm, ga giường của trẻ thường xuyên bằng nước nóng.
- Vệ sinh nhà vệ sinh, khu vực thay tã sạch sẽ.
- Tại trường học/mầm non: Thực hiện tổng vệ sinh lớp học, khử khuẩn đồ chơi chung định kỳ.
- Cách ly khi cần thiết nếu nghi ngờ mắc bệnh
- Tránh đưa trẻ đến nơi đông người, khu vui chơi công cộng nếu đang có dịch.
- Không cho trẻ tiếp xúc gần gũi (ôm, hôn, chơi chung) với trẻ có dấu hiệu sốt, nổi ban, loét miệng.
- Khi phát hiện trẻ nghi mắc bệnh: Cách ly tại nhà ít nhất 7-10 ngày hoặc đến khi hết triệu chứng hoàn toàn. Thông báo ngay cho nhà trường và cơ quan y tế địa phương để xử lý ổ dịch.
- Cha mẹ và người chăm sóc cũng cần rửa tay kỹ trước khi tiếp xúc với trẻ.
- Tăng sức đề kháng cho trẻ
- Cho trẻ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, ưu tiên thực phẩm giàu vitamin (trái cây, rau củ), sữa và các bữa ăn cân bằng.
- Đảm bảo trẻ tập thể dục thể thao, ngủ đủ giấc
- Tiêm chủng đầy đủ các vaccine theo lịch khuyến cáo của Bộ Y tế (vaccine khác giúp trẻ khỏe mạnh, giảm nguy cơ mắc bệnh kèm theo).
- Vaccine phòng tay chân miệng do EV71 (mới cập nhật 2026)
Tháng 3/2026, Bộ Y tế đã cấp phép lưu hành vaccine Envacgen (EV71) – vaccine bất hoạt đầu tiên tại Việt Nam, dành cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Vaccine giúp phòng ngừa biến chứng nặng do chủng EV71 (hiệu quả cao khoảng 96,8% trong nghiên cứu). Dự kiến nhập khẩu và triển khai rộng rãi từ tháng 9-10/2026.
Cha mẹ nên theo dõi thông tin từ các trung tâm tiêm chủng uy tín để đưa trẻ tiêm khi vaccine sẵn sàng. Lưu ý: Vaccine chỉ phòng EV71, không thay thế hoàn toàn các biện pháp vệ sinh.
Lời khuyên cho cha mẹ và nhà trường trong mùa dịch
- Theo dõi sức khỏe trẻ hàng ngày, đặc biệt quan sát dấu hiệu sốt, loét miệng, nổi ban ở tay chân.
- Tăng cường tuyên truyền trong gia đình và cộng đồng về “3 sạch”.
- Nhà trường/mầm non cần thực hiện nghiêm ngặt vệ sinh, phát hiện sớm và cách ly ca nghi mắc.
- Khi trẻ có dấu hiệu bất thường, đưa đến cơ sở y tế uy tín ngay, không tự điều trị tại nhà.
Phòng bệnh tay chân miệng không khó nếu cha mẹ kiên trì thực hiện các biện pháp trên. “3 sạch” kết hợp với theo dõi chặt chẽ và vaccine khi có thể là cách bảo vệ tốt nhất cho trẻ trong mùa dịch 2026.
