Bệnh ho gà ở trẻ sơ sinh là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất đường hô hấp, gây lo ngại lớn cho các bậc cha mẹ. Vậy ho gà ở trẻ sơ sinh nguy hiểm như thế nào, và vì sao cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác với căn bệnh này?
Vì sao trẻ sơ sinh dễ mắc bệnh ho gà?
Trẻ sơ sinh là nhóm đối tượng dễ bị ho gà tấn công nhất. Nguyên nhân chủ yếu đến từ hệ miễn dịch còn non yếu và việc chưa được tiêm đầy đủ vaccine phòng bệnh.
Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện
Trong những tháng đầu đời, hệ miễn dịch của trẻ vẫn đang phát triển. Khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh, đặc biệt là vi khuẩn đường hô hấp, còn khá hạn chế. Vì vậy khi vi khuẩn Bordetella pertussis xâm nhập vào cơ thể, trẻ sơ sinh rất khó chống lại sự phát triển của chúng.
Chưa được tiêm đủ vaccine
Vaccine phòng ho gà thường được tiêm theo lịch tiêm chủng cho trẻ từ khi còn nhỏ. Tuy nhiên, trẻ sơ sinh dưới vài tháng tuổi thường chưa kịp tiêm đủ các mũi vaccine, nên nguy cơ mắc bệnh vẫn rất cao.
Dễ tiếp xúc với nguồn lây
Nguồn lây ho gà thường đến từ người thân trong gia đình hoặc những người tiếp xúc gần với trẻ. Người lớn đôi khi chỉ có triệu chứng ho nhẹ nhưng vẫn có thể lây vi khuẩn cho trẻ sơ sinh.
Biến chứng nguy hiểm của ho gà ở trẻ sơ sinh
Ho gà ở trẻ sơ sinh có thể tiến triển cực nhanh, dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng
Ngừng thở và suy hô hấp
Một trong những biến chứng nguy hiểm nhất của ho gà ở trẻ sơ sinh là tình trạng ngừng thở tạm thời hoặc thở rất yếu sau các cơn ho dữ dội. Trẻ có thể xuất hiện biểu hiện tím tái ở môi hoặc toàn thân do thiếu oxy. Nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng suy hô hấp có thể tiến triển nhanh và đe dọa tính mạng.
Viêm phổi
Đây là biến chứng phổ biến nhất ở trẻ sơ sinh mắc ho gà. Vi khuẩn Bordetella pertussis có thể lan xuống phổi gây viêm phổi nặng, khiến trẻ khó thở, thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực và sốt cao.
Biến chứng thần kinh
Các cơn ho kéo dài kèm theo tình trạng thiếu oxy có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương của trẻ. Trẻ có thể xuất hiện co giật, lừ đừ, giảm phản xạ hoặc rối loạn ý thức. Nếu thiếu oxy não kéo dài, trẻ có nguy cơ gặp các di chứng lâu dài về phát triển thần kinh.
Suy hô hấp nặng
Khi bệnh tiến triển nghiêm trọng, hệ hô hấp của trẻ có thể không đáp ứng đủ nhu cầu oxy của cơ thể. Trẻ sẽ thở nhanh, thở gắng sức hoặc thở yếu dần. Trong những trường hợp nặng, trẻ có thể cần hỗ trợ thở oxy hoặc các biện pháp hồi sức tích cực.
Các biến chứng khác
Ho gà ở trẻ sơ sinh còn có thể gây ra nhiều vấn đề khác như nôn nhiều sau các cơn ho dẫn đến mất nước, mệt lả, bỏ bú hoặc suy kiệt. Nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách, các biến chứng này có thể khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.
Điều trị và chăm sóc khi trẻ sơ sinh mắc ho gà
Hiện chưa có thuốc đặc trị diệt virus, nhưng kháng sinh (azithromycin hoặc erythromycin) được dùng sớm để diệt vi khuẩn, giảm lây lan và rút ngắn thời gian bệnh. Trẻ sơ sinh hầu hết cần nhập viện để:
- Hỗ trợ hô hấp
- Bổ sung dịch và dinh dưỡng qua đường truyền tĩnh mạch.
- Theo dõi sát dấu hiệu ngừng thở và biến chứng.
Cha mẹ không nên tự chăm sóc tại nhà, đặc biệt tránh tự ý cho thuốc ho, long đờm hoặc thuốc dân gian vì có thể làm tình trạng nặng hơn.
Cách phòng ngừa ho gà hiệu quả cho trẻ sơ sinh
Vì trẻ sơ sinh chưa thể tiêm vaccine (thường bắt đầu từ 2 tháng tuổi), biện pháp quan trọng nhất là “cầu nối miễn dịch” từ mẹ:
- Phụ nữ mang thai tiêm vaccine Tdap giữa tuần 27-36 của mỗi lần mang thai để truyền kháng thể cho con qua nhau thai.
- Người lớn và anh chị em trong gia đình tiếp xúc với trẻ sơ sinh nên tiêm nhắc lại Tdap.
- Tiêm chủng đầy đủ cho trẻ theo lịch: vaccine DPT/DTaP từ 2 tháng tuổi (3 mũi cơ bản + nhắc lại).
- Vệ sinh tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi ho sốt, tránh đưa trẻ sơ sinh đến nơi đông người.
- Cách ly người bệnh và thông báo y tế địa phương khi nghi ngờ.
Mirai Healthcare khuyến cáo cha mẹ đưa trẻ khám nhi khoa định kỳ, tiêm chủng đúng lịch và tư vấn vaccine Tdap cho mẹ bầu. Phát hiện sớm và can thiệp kịp thời sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng ở trẻ sơ sinh.
