Ho gà là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra, thường gặp ở trẻ nhỏ và có thể kéo dài nhiều tuần. Phần lớn trường hợp nhẹ có thể được chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên, nhiều cha mẹ vì lo lắng hoặc thiếu thông tin đã áp dụng những cách chăm sóc chưa đúng, khiến bệnh kéo dài hoặc thậm chí trở nên nguy hiểm hơn. Dưới đây là 3 sai lầm phổ biến khi chăm sóc trẻ bị ho gà tại nhà mà cha mẹ cần tránh.
1. Tự ý sử dụng thuốc ho hoặc thuốc kháng sinh cho trẻ nhỏ.
Nhiều phụ huynh nghĩ rằng thuốc ho thông thường (siro ho, thuốc giảm ho chứa dextromethorphan…) sẽ giúp trẻ bớt ho và dễ chịu hơn. Tuy nhiên, với ho gà, các thuốc này không có tác dụng vì cơn ho là phản xạ của cơ thể nhằm tống đờm và vi khuẩn ra ngoài. Sử dụng thuốc giảm ho có thể làm ứ đờm, gây tắc đường thở, tăng nguy cơ suy hô hấp.
Ngoài ra, thuốc an thần hoặc một số loại long đờm không phù hợp còn có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng ở trẻ nhỏ như ngủ li bì, ức chế hô hấp. Bộ Y tế và các bệnh viện nhi khuyến cáo: tuyệt đối không tự ý dùng thuốc ho cho trẻ bị ho gà trừ khi bác sĩ chỉ định cụ thể.
Chỉ sử dụng kháng sinh đặc hiệu (như azithromycin hoặc erythromycin) theo đơn bác sĩ để diệt vi khuẩn và giảm lây lan. Thuốc kháng sinh chỉ hiệu quả khi dùng sớm, không chữa khỏi cơn ho đã hình thành.
2. Cho trẻ ăn uống không phù hợp
Khi trẻ ho gà, cơn ho thường kèm nôn ói, biếng ăn và bỏ bú, khiến cha mẹ lo lắng con thiếu dinh dưỡng. Nhiều người cố gắng ép trẻ ăn no một bữa hoặc cho ăn đồ chiên rán, thức ăn cay, nước ngọt, kem lạnh… để “bổ dưỡng”.
Thực tế, những thực phẩm này lại làm tình trạng nặng hơn:
- Thức ăn ngọt và cay kích thích cơn ho tăng.
- Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ gây nặng dạ dày, tăng tiết đờm.
- Bữa ăn lớn dễ gây nôn sau cơn ho, dẫn đến mất nước và suy dinh dưỡng nhanh chóng.
Thay vào đó, cha mẹ nên sử dụng các phương pháp sau:
- Cho trẻ ăn nhiều bữa nhỏ, cách nhau 2-3 giờ, thức ăn lỏng, dễ tiêu (cháo loãng, súp, sữa, trái cây nghiền).
- Với trẻ bú mẹ: tiếp tục bú bình thường, chia nhỏ bữa bú.
- Bù nước đầy đủ bằng oresol, nước lọc, nước trái cây (tránh nước ngọt có gas).
- Sau cơn ho, lau sạch miệng và đờm bằng khăn mềm ấm hoặc nước muối sinh lý.
3. Không theo dõi sát các dấu hiệu trở nặng
Nhiều cha mẹ thấy trẻ ho “chỉ” ở mức trung bình, vẫn chơi được hoặc ăn uống tạm ổn nên cố chăm sóc tại nhà mà không theo dõi chặt chẽ. Ho gà có thể diễn biến rất nhanh, đặc biệt ở trẻ nhỏ: từ ho nhẹ sang cơn ho kịch phát, tím tái, ngừng thở chỉ trong vài ngày.
Đặc biệt cần lưu ý các dấu hiệu sau:
- Cơn ho dữ dội, mặt tím tái, nôn nhiều sau ho.
- Ngừng thở tạm thời, thở rít, li bì, quấy khóc dai dẳng.
- Bỏ bú hoàn toàn, sốt cao, thở nhanh hoặc khó thở.
Chủ quan ở nhà có thể khiến trẻ bỏ lỡ “thời gian vàng” điều trị, dẫn đến biến chứng nặng phải nhập viện cấp cứu.
Ngay khi nghi ngờ ho gà (ho kéo dài >1 tuần và ngày càng nặng), đưa trẻ đến cơ sở y tế nhi khoa uy tín để chẩn đoán và điều trị sớm. Với trẻ dưới 3 tháng hoặc có dấu hiệu nặng, hầu hết cần nhập viện theo dõi chứ không nên chăm sóc hoàn toàn tại nhà.
Cha mẹ nên chăm sóc trẻ bị ho gà tại nhà như thế nào?
Bên cạnh việc tránh các sai lầm trên, cha mẹ có thể áp dụng một số cách chăm sóc đúng để giúp trẻ dễ chịu hơn và hỗ trợ quá trình hồi phục. Trước hết, cần giữ môi trường sống của trẻ luôn thông thoáng và sạch sẽ. Không khí trong lành giúp giảm kích thích đường hô hấp, vì vậy phòng của trẻ nên đảm bảo thoáng khí, tránh khói thuốc lá, hạn chế bụi bẩn và các mùi hóa chất mạnh.
Bên cạnh đó, trẻ cần được nghỉ ngơi nhiều hơn trong thời gian mắc bệnh. Các cơn ho kéo dài có thể khiến trẻ nhanh chóng mệt mỏi, vì vậy cha mẹ nên hạn chế để trẻ vận động mạnh, đồng thời đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc để cơ thể có thời gian hồi phục.
Ngoài ra, việc tuân thủ đúng hướng dẫn điều trị của bác sĩ là rất quan trọng. Cha mẹ cần cho trẻ dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian theo chỉ định, tái khám đúng lịch hẹn và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường trong quá trình chăm sóc tại nhà.
Nếu con bạn đang ho kéo dài hoặc có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức để được khám và hỗ trợ kịp thời. Phát hiện sớm – chăm sóc đúng cách sẽ giúp trẻ nhanh hồi phục và tránh biến chứng không đáng có.
