Viêm gan B là một trong những bệnh lý gan mạn tính phổ biến nhất hiện nay. Tuy nhiên, trên thực tế thăm khám, rất nhiều người vẫn hiểu sai về con đường lây truyền viêm gan B, dẫn đến tâm lý hoang mang, né tránh quá mức hoặc ngược lại là chủ quan, không phòng ngừa đúng cách. Có người lo lắng viêm gan B lây qua ăn uống, sinh hoạt thông thường; có người lại không biết mình đã nhiễm virus viêm gan B từ khi nào.
Việc hiểu đúng viêm gan B là gì, viêm gan B có lây không, viêm gan B lây qua đường nào là yếu tố then chốt giúp bảo vệ bản thân, gia đình và giảm kỳ thị với người bệnh.
Viêm gan B là gì? Vì sao bệnh dễ âm thầm lây lan?
Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm do virus viêm gan B (HBV) gây ra, tấn công trực tiếp vào tế bào gan. Khi nhiễm virus, người bệnh có thể trải qua viêm gan B cấp tính hoặc tiến triển thành viêm gan B mạn tính mà không có triệu chứng rõ ràng trong nhiều năm.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 296 triệu người trên thế giới đang sống chung với viêm gan B mạn tính, trong đó có hàng triệu người không biết mình mắc bệnh. Đây chính là lý do khiến viêm gan B dễ lây lan trong cộng đồng nếu không được phát hiện và phòng ngừa đúng.
Viêm gan B là bệnh có khả năng lây truyền, nhưng không lây qua mọi hình thức tiếp xúc như nhiều người vẫn lo sợ. Virus viêm gan B có mặt trong máu và một số dịch cơ thể (tinh dịch, dịch âm đạo). Vì vậy, bệnh chỉ lây khi virus xâm nhập trực tiếp vào máu hoặc niêm mạc của người khác. Những tiếp xúc thông thường trong sinh hoạt hằng ngày không phải là con đường lây truyền.
Viêm gan B lây qua đường nào? Những con đường đã được chứng minh
1. Lây qua đường máu
Đây là con đường lây viêm gan B phổ biến nhất. Virus có thể truyền từ người bệnh sang người lành khi dùng chung kim tiêm, truyền máu không được sàng lọc hoặc sử dụng các dụng cụ y tế không vô trùng.
Trong sinh hoạt hằng ngày, những vật dụng tưởng chừng nhỏ nhưng có thể dính máu như dao cạo râu, bàn chải đánh răng, dụng cụ làm móng đều có khả năng gây lây nhiễm nếu dùng chung.
2. Lây qua đường tình dục
Quan hệ tình dục không an toàn với người nhiễm virus viêm gan B là một con đường lây truyền quan trọng. Đây là lý do bác sĩ thường khuyến cáo sàng lọc viêm gan B trước hôn nhân, đặc biệt khi hai người chưa từng tiêm vaccine phòng bệnh.
3. Lây từ mẹ sang con
Viêm gan B có thể lây từ mẹ sang con trong quá trình sinh nếu trẻ không được tiêm vaccine và huyết thanh kháng viêm gan B đúng thời điểm. Theo thống kê y khoa, trên 90% trẻ sơ sinh nhiễm viêm gan B từ mẹ sẽ chuyển thành viêm gan B mạn tính, làm tăng nguy cơ xơ gan và ung thư gan về sau.
Vì sao nhiều người bị viêm gan B mà không biết?
Một đặc điểm nguy hiểm của viêm gan B là diễn tiến âm thầm. Nhiều người mang virus viêm gan B nhưng không có dấu hiệu viêm gan B rõ ràng trong nhiều năm.Các triệu chứng viêm gan B nếu có thường rất mơ hồ:
- Mệt mỏi kéo dài
- Chán ăn, đầy bụng
- Vàng da, vàng mắt nhẹ (thường xuất hiện muộn)
- Men gan tăng nhẹ trong xét nghiệm
Chính vì vậy, không ít người chỉ phát hiện bệnh khi đã chuyển sang viêm gan B mạn tính, thậm chí có biến chứng xơ gan.
Viêm gan B có liên quan gì đến xơ gan và ung thư gan?
Nếu không được theo dõi và kiểm soát, viêm gan B mạn tính là nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan và ung thư gan. Theo số liệu y khoa:
- Khoảng 20–30% người viêm gan B mạn tính có nguy cơ tiến triển thành xơ gan.
- Xơ gan kéo dài làm tăng nguy cơ ung thư gan giai đoạn cuối, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tuổi thọ và chất lượng sống.
Đây cũng là lý do nhiều người thắc mắc bị viêm gan B sống được bao lâu. Trên thực tế, nếu được phát hiện sớm, theo dõi định kỳ và điều trị đúng, người bệnh hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh lâu dài.
Người sống chung với bệnh nhân viêm gan B cần lưu ý gì?
Trong gia đình có người mắc viêm gan B, việc phòng ngừa đúng cách là rất quan trọng, nhưng không nên quá lo sợ. Bác sĩ thường khuyến cáo:
- Không dùng chung các vật dụng có nguy cơ dính máu
- Che chắn vết thương hở
- Quan hệ tình dục an toàn
- Người sống chung nên xét nghiệm và tiêm vaccine viêm gan B nếu chưa có miễn dịch
Những biện pháp này giúp giảm nguy cơ lây nhiễm gần như tuyệt đối.
Viêm gan B là bệnh có lây nhưng không lây tùy tiện như nhiều người vẫn nghĩ. Việc hiểu đúng con đường lây truyền viêm gan B trong sinh hoạt hằng ngày giúp bạn chủ động phòng ngừa, bảo vệ sức khỏe và giảm kỳ thị với người bệnh. Nếu bạn hoặc người thân có nguy cơ, hãy chủ động xét nghiệm và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa gan mật để được tư vấn đầy đủ và chính xác nhất.
