Đột quỵ được chia thành hai loại chính: đột quỵ thiếu máu não (do tắc mạch) và đột quỵ xuất huyết não (do vỡ mạch). Hai thể này khác nhau về nguyên nhân, triệu chứng, mức độ nguy hiểm và phương pháp điều trị. Việc phân biệt đúng giúp xử trí kịp thời và cải thiện tiên lượng sống.
Đột quỵ thiếu máu não là gì?
Đột quỵ thiếu máu não là tình trạng mạch máu não bị tắc nghẽn do cục máu đông hoặc mảng xơ vữa, khiến vùng não phía sau điểm tắc không được cung cấp oxy. Đây là loại đột quỵ phổ biến nhất, chiếm khoảng 70–85% tổng số trường hợp.
Đột quỵ thiếu máu não (nhồi máu não) xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn đột ngột do huyết khối hình thành tại chỗ hoặc di chuyển từ tim lên não. Khi não thiếu oxy quá vài phút, tế bào thần kinh bắt đầu tổn thương và có thể chết không hồi phục nếu không được cấp cứu kịp thời.
Đột quỵ xuất huyết não là gì?
Đột quỵ xuất huyết não là tình trạng mạch máu não bị vỡ, gây chảy máu vào nhu mô não hoặc khoang dưới nhện. Đây là thể đột quỵ chiếm khoảng 15–30% trường hợp nhưng thường có diễn tiến nặng và tỷ lệ tử vong cao hơn đột quỵ thiếu máu não.
Đột quỵ xuất huyết não xảy ra khi thành mạch máu bị tổn thương và vỡ ra, khiến máu tràn vào mô não, làm tăng áp lực nội sọ và gây tổn thương lan rộng. Khác với đột quỵ thiếu máu não do tắc mạch, xuất huyết não liên quan trực tiếp đến tình trạng chảy máu trong não.
Bảng so sánh đột quỵ thiếu máu não và xuất huyết não
|
Tiêu chí |
Đột quỵ thiếu máu não |
Đột quỵ xuất huyết não |
|
Cơ chế |
Cục huyết khối hoặc mảng xơ vữa làm bít tắc động mạch não. |
Xuất huyết não xảy ra khi mạch máu não bị vỡ, khiến máu tràn vào nhu mô não. |
|
Tỷ lệ mắc |
Chiếm khoảng 70–85% tổng số ca đột quỵ |
Chiếm khoảng 15–30% nhưng nặng hơn |
|
Nguyên nhân thường gặp |
Xơ vữa động mạch, hẹp động mạch cảnh, rung nhĩ |
Tăng huyết áp kéo dài, phình mạch, dị dạng mạch |
|
Triệu chứng điển hình |
Méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó hoặc nói ngọng |
Đột ngột đau đầu dữ dội, nôn ói, ý thức giảm nhanh |
|
Mức độ nguy hiểm |
Nếu không được cấp cứu kịp thời, nguy cơ biến chứng nặng và tử vong tăng cao. |
Thể bệnh này thường có tỷ lệ tử vong cao hơn. |
|
Điều trị |
Thuốc tiêu sợi huyết trong 4,5 giờ đầu, can thiệp nội mạch |
Kiểm soát chảy máu, giảm áp lực nội sọ, có thể phẫu thuật |
|
Tiên lượng |
Phục hồi tốt hơn nếu điều trị sớm |
Di chứng và tử vong cao hơn |
Việc phân biệt đột quỵ thiếu máu não và xuất huyết não cần dựa vào chẩn đoán hình ảnh như chụp CT hoặc MRI não, vì hướng điều trị giữa hai thể hoàn toàn khác nhau.

Cách chẩn đoán phân biệt chính xác đột quỵ thiếu máu não và xuất huyết não
Để phân biệt chính xác đột quỵ thiếu máu não và xuất huyết não, cần chụp CT hoặc MRI não càng sớm càng tốt. Hình ảnh học giúp xác định có chảy máu trong não hay không, từ đó quyết định hướng điều trị phù hợp.
Trong thực tế lâm sàng, triệu chứng của hai loại đột quỵ có thể giống nhau như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó hoặc rối loạn ý thức. Vì vậy, không thể phân biệt chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài, mà cần chẩn đoán bằng cận lâm sàng.
1. Chụp CT não (phương pháp ưu tiên ban đầu)
Chụp CT scan não không tiêm thuốc cản quang là phương pháp được thực hiện đầu tiên trong cấp cứu đột quỵ. CT có khả năng phát hiện nhanh tình trạng xuất huyết não, giúp loại trừ chảy máu trước khi cân nhắc dùng thuốc tiêu sợi huyết.
- Nếu thấy hình ảnh máu tụ → chẩn đoán xuất huyết não
- Nếu không thấy xuất huyết → nghĩ nhiều đến thiếu máu não
2. Chụp MRI não
MRI có độ nhạy cao hơn trong phát hiện nhồi máu não sớm, đặc biệt trong những giờ đầu khi CT chưa thấy tổn thương rõ. MRI cũng giúp đánh giá chính xác vị trí và diện tích vùng não bị tổn thương.
3. Các xét nghiệm hỗ trợ khác
Ngoài các phương pháp chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định thêm:
- Xét nghiệm đông máu
- Đường huyết
- Mỡ máu
- Điện tim (phát hiện rung nhĩ)
- Siêu âm Doppler động mạch cảnh

Đột quỵ thiếu máu não hay xuất huyết não đều là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, và việc phân biệt chính xác có ý nghĩa quyết định trong điều trị. Tuy nhiên, thay vì chờ đến khi biến cố xảy ra, chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, mỡ máu cao và bệnh tim mạch mới là giải pháp bền vững.
Nếu bạn trên 40 tuổi, có bệnh nền hoặc tiền sử gia đình từng bị đột quỵ, hãy cân nhắc tầm soát nguy cơ định kỳ để phát hiện sớm bất thường mạch máu não. Tại Mirai Healthcare, khách hàng được đánh giá nguy cơ cá nhân hóa thông qua kiểm tra huyết áp, xét nghiệm mỡ máu, siêu âm động mạch cảnh và tư vấn chuyên sâu.