Nhiều người nghĩ rằng tăng cân chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình hoặc tim mạch. Nhưng thực tế, khớp gối mới là “nơi chịu trận” rõ rệt nhất khi cân nặng tăng lên.
Bạn có thể chưa thấy đau ngay. Nhưng theo thời gian, áp lực tích lũy lên khớp sẽ âm thầm gây tổn thương – và khi xuất hiện triệu chứng, bệnh thường đã tiến triển.
Vì sao thừa cân gây hại cho khớp gối?
Khớp gối là bộ phận chịu lực chính, gánh vác toàn bộ trọng lượng cơ thể khi vận động, tạo áp lực gấp 1,5 đến 5 lần trọng lượng thực tế khi đi lại hoặc leo cầu thang.
Theo Arthritis Foundation, mỗi 1 kg cân nặng tăng thêm có thể làm tăng áp lực lên khớp gối gấp khoảng 3–4 lần khi vận động.
Điều này có nghĩa là: Nếu bạn tăng 5 kg, khớp gối có thể phải chịu thêm tới 15–20 kg lực mỗi khi di chuyển.
Người thừa cân ảnh hưởng đến khớp gối như thế nào?
1. Tăng áp lực lên khớp gối
Cân nặng dư thừa khiến khớp gối phải chịu tải lớn liên tục trong mọi hoạt động. Lâu dần, sụn khớp bị bào mòn nhanh hơn, khả năng giảm xóc suy giảm và dễ xuất hiện đau khi vận động.
2. Thoái hóa khớp diễn ra sớm hơn
Áp lực kéo dài khiến sụn khớp không kịp phục hồi, làm thoái hóa diễn ra sớm hơn bình thường. Người thừa cân thường xuất hiện đau gối và hạn chế vận động từ sớm, thậm chí trước tuổi 40–50.
3. Tăng phản ứng viêm trong khớp
Mô mỡ không chỉ là nơi tích trữ năng lượng mà còn tiết ra các chất gây viêm. Điều này làm tăng phản ứng viêm mạn tính trong khớp, khiến sụn khớp tổn thương nhanh hơn và cơn đau kéo dài, khó cải thiện.
4. Làm yếu cơ và mất cân bằng vận động
Thừa cân thường đi kèm với ít vận động, khiến cơ đùi suy yếu. Khi cơ không đủ khỏe để hỗ trợ, áp lực dồn trực tiếp lên khớp gối, đồng thời làm tăng nguy cơ lệch trục khớp khi di chuyển.
5. Tăng nguy cơ chấn thương khớp
Khớp gối chịu tải lớn trong khi hệ cơ yếu làm tăng nguy cơ chấn thương. Người thừa cân dễ gặp các vấn đề như bong gân, tổn thương sụn chêm hoặc đau gối khi leo cầu thang, vận động mạnh.
Dấu hiệu khớp gối bị ảnh hưởng do thừa cân
Những tổn thương ở khớp gối do thừa cân thường không xuất hiện đột ngột, mà tiến triển âm thầm theo thời gian. Ban đầu có thể chỉ là cảm giác khó chịu nhẹ, nhưng nếu không chú ý, các triệu chứng sẽ ngày càng rõ rệt hơn.
Bạn nên đặc biệt lưu ý khi xuất hiện những dấu hiệu sau:
- Cảm giác đau vùng khớp gối khi đi lại, đặc biệt là khi leo hoặc xuống cầu thang. Đây là thời điểm khớp gối phải chịu áp lực lớn nhất, nên những tổn thương ở sụn khớp sẽ dễ biểu hiện rõ ràng hơn.
- Khi đứng lâu hoặc mang vác nặng cảm giác đau hơn. Khi phải chịu tải trọng kéo dài, khớp gối dễ rơi vào trạng thái quá tải, khiến cơn đau xuất hiện thường xuyên hơn và kéo dài hơn.
- Cảm giác “khớp bị khựng lại”, cần vài phút vận động nhẹ mới có thể đi lại bình thường.
- Khớp gối phát ra tiếng kêu lục cục hoặc lạo xạo khi cử động. Âm thanh này có thể xuất hiện khi co duỗi gối, đứng lên hoặc ngồi xuống, phản ánh sự thay đổi ở bề mặt sụn khớp hoặc dịch khớp.
- Cảm giác yếu gối hoặc không vững khi di chuyển. Người bệnh có thể cảm thấy chân “không chắc”, dễ mất thăng bằng hoặc ngại vận động vì sợ đau.
Làm gì để bảo vệ khớp gối?
1. Giảm cân hợp lý
Chỉ cần giảm khoảng 5–10% trọng lượng cơ thể cũng có thể giúp giảm đáng kể áp lực lên khớp gối và cải thiện triệu chứng đau.
2. Tăng cường cơ đùi
Cơ đùi khỏe giúp chia sẻ tải trọng với khớp gối. Các bài tập như đi bộ, đạp xe hoặc tập kháng lực nhẹ là lựa chọn phù hợp.
3. Điều chỉnh vận động
Nên hạn chế các hoạt động cường độ cao khi đang đau gối, tránh leo cầu thang nhiều và ưu tiên các bài tập ít tác động để bảo vệ khớp.
4. Có dấu hiệu bất thường cần thăm khám sớm
Nếu cơn đau kéo dài, việc thăm khám giúp phát hiện sớm thoái hóa, đánh giá mức độ tổn thương và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp, tránh biến chứng lâu dài.
Đối với hệ cơ xương khớp, đặc biệt là khớp gối, thừa cân là một yếu tố nguy cơ rõ ràng làm tăng tốc độ thoái hóa và gây đau mạn tính. Việc kiểm soát cân nặng, duy trì vận động và thăm khám định kỳ là chìa khóa để bảo vệ khớp gối lâu dài.
Nếu bạn đang gặp tình trạng đau gối hoặc có nguy cơ cao, hãy chủ động kiểm tra tại các cơ sở y tế uy tín như Mirai Healthcare – hệ thống chăm sóc sức khỏe theo tiêu chuẩn Nhật Bản, giúp phát hiện sớm và quản lý hiệu quả các vấn đề xương khớp.
