Xét nghiệm HBsAg là gì?
HBsAg (Hepatitis B surface Antigen) là kháng nguyên bề mặt của virus viêm gan B.
Đây là một protein trên bề mặt của virus, đóng vai trò như “dấu vân tay” để nhận diện sự tồn tại của virus trong máu người bệnh.
Xét nghiệm HBsAg là một xét nghiệm máu được sử dụng để phát hiện sự hiện diện của kháng nguyên này.
Nếu kết quả dương tính, nghĩa là cơ thể bạn đang bị nhiễm virus viêm gan B, dù ở thể ngủ (người lành mang trùng) hay thể hoạt động (viêm gan mạn tính).
Đây là xét nghiệm đầu tiên và cơ bản nhất để khẳng định tình trạng nhiễm HBV.
Mục đích của Xét nghiệm HBsAg
Chẩn đoán nhiễm virus
Mục đích chính của xét nghiệm HBsAg là để chẩn đoán xác định nhiễm virus viêm gan B cấp tính hoặc mạn tính. Một kết quả dương tính khẳng định virus đang có trong cơ thể.
Tầm soát
Do khả năng lây lan cao (qua đường máu, từ mẹ sang con, quan hệ tình dục), xét nghiệm HBsAg được dùng để sàng lọc trên diện rộng cho các đối tượng có nguy cơ cao như:
- Phụ nữ trước và trong khi mang thai
- Nhân viên y tế
- Người hiến máu, hiến tạng
- Bệnh nhân chạy thận nhân tạo
- Người có nhiều bạn tình hoặc tiền sử mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục
Theo dõi và điều trị
Trong một số ít trường hợp may mắn, đối với nhiễm trùng cấp tính, HBsAg có thể biến mất (âm tính trở lại) cho thấy cơ thể đã đào thải được virus hoàn toàn.
Đối với nhiễm trùng mạn tính, xét nghiệm này được dùng để theo dõi trong quá trình điều trị. Mục tiêu điều trị lý tưởng là đạt được “âm tính HBsAg”, tức là loại bỏ hoàn toàn virus, mặc dù điều này là rất khó khăn trong thực tế hiện nay [1].
Ý nghĩa kết quả Xét nghiệm HBsAg
Chỉ số xét nghiệm HBsAg âm tính
– Không bị nhiễm virus: Cơ thể bạn không bị nhiễm virus viêm gan B.
– Đã khỏi bệnh (hiếm gặp): Trong trường hợp nhiễm trùng cấp tính đã khỏi, HBsAg sẽ biến mất và thay thế bằng sự xuất hiện của kháng thể chống lại nó (Anti-HBs).
– Nhiễm trùng giai đoạn “cửa sổ”: Rất hiếm, ở giai đoạn rất sớm của nhiễm trùng cấp tính, nồng độ HBsAg có thể quá thấp để phát hiện. Nếu nghi ngờ cao, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm lại sau vài tuần.
Chỉ số xét nghiệm HBsAg dương tính
– Đang bị nhiễm virus viêm gan B: Bạn đã nhiễm virus và có khả năng lây lan sang người khác.
– Cần xét nghiệm bổ sung: Một kết quả dương tính cần được khẳng định lại bằng một xét nghiệm thứ hai để loại trừ khả năng dương tính giả. Sau đó, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm tiếp theo như HBeAg, Anti-HBe, HBV-DNA và men gan (ALT, AST) để xác định virus đang trong giai đoạn hoạt động hay không hoạt động, từ đó quyết định xem có cần điều trị ngay hay không.
Chỉ số HBsAg bao nhiêu là nguy hiểm?
Đây là một quan niệm sai lầm phổ biến. Không có ngưỡng nồng độ HBsAg cụ thể nào được coi là “nguy hiểm”.
Nồng độ HBsAg KHÔNG phản ánh mức độ tổn thương gan hay mức độ nghiêm trọng của bệnh.
Một người có nồng độ HBsAg rất cao nhưng virus có thể đang không hoạt động (HBV-DNA thấp, men gan bình thường) và gan không bị tổn thương. Ngược lại, một người có nồng độ HBsAg thấp nhưng virus vẫn có thể đang hoạt động mạnh và gây viêm gan nặng.
Chỉ số quan trọng hơn cần quan tâm là:
- HBV-DNA (tải lượng virus): Phản ánh trực tiếp số lượng virus đang nhân lên trong máu. Chỉ số này càng cao thì nguy cơ tổn thương gan và lây nhiễm càng lớn.
- Men gan (ALT, AST): Phản ánh mức độ tổn thương tế bào gan đang diễn ra.
- Tình trạng xơ hóa gan: Được đánh giá qua các phương pháp như siêu âm đàn hồi gan (FibroScan) hoặc sinh thiết gan.
Tuy nhiên, trong quá trình điều trị, việc theo dõi định lượng nồng độ HBsAg (xét nghiệm định lượng HBsAg) có thể giúp bác sĩ tiên lượng đáp ứng điều trị. Xu hướng giảm dần nồng độ HBsAg là một dấu hiệu tốt [2].
Lưu ý khi xét nghiệm HBsAg
- Xét nghiệm khẳng định: Một kết quả HBsAg dương tính lần đầu luôn cần được xác nhận bằng một xét nghiệm thứ hai từ một mẫu máu khác hoặc bằng một phương pháp khác để loại trừ sai sót.
- Không chẩn đoán dựa trên một chỉ số: HBsAg dương tính chỉ cho biết có nhiễm virus. Để đánh giá toàn diện tình trạng bệnh, cần làm thêm nhiều xét nghiệm khác như đã nêu.
- Không cần nhịn ăn: Bạn có thể ăn uống bình thường trước khi lấy máu làm xét nghiệm.
- Tư vấn bác sĩ chuyên khoa: Nếu kết quả dương tính, điều quan trọng nhất là bạn cần được bác sĩ chuyên khoa về bệnh lý truyền nhiễm tư vấn về các bước tiếp theo, theo dõi định kỳ và can thiệp điều trị nếu cần.
Xét nghiệm HBsAg là bước đầu tiên và then chốt trong hành trình kiểm soát viêm gan B. Một kết quả dương tính không phải là dấu chấm hết, mà là điểm khởi đầu để bạn chủ động chăm sóc sức khỏe gan của mình một cách bài bản và khoa học nhất.
Tại Phòng khám Đa khoa Mirai, xét nghiệm HBsAg được triển khai bằng hệ thống thiết bị hiện đại, cho phép phát hiện virus viêm gan B ngay từ giai đoạn sớm. Đây là lợi thế quan trọng giúp bác sĩ phân biệt nhanh chóng tình trạng người lành mang trùng hay viêm gan mạn tính, từ đó đưa ra phác đồ theo dõi và điều trị phù hợp.
Nhờ kết quả chính xác, kịp thời và được phân tích bởi đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, người bệnh tại Mirai sẽ được tư vấn toàn diện, theo dõi định kỳ và nhận lời khuyên cá nhân hóa để bảo vệ chức năng gan lâu dài, giảm thiểu tối đa nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Tài liệu tham khảo:
- [1] Lampertico, P., et al. (2017). EASL 2017 Clinical Practice Guidelines on the management of hepatitis B virus infection. Journal of hepatology, 67(2), 370-398.
- [2] Cornberg, M., et al. (2017). The role of quantitative hepatitis B surface antigen revisited. Journal of hepatology, 66(2), 398-411.
