Sau khi người bệnh khỏi cúm A hoặc cúm B, nhiều người bệnh vẫn tiếp tục ho kéo dài trong nhiều ngày, thậm chí vài tuần. Đây là tình trạng rất thường gặp trong mùa virus hô hấp, khiến người bệnh lo lắng liệu ho kéo dài có phải là dấu hiệu virus chưa khỏi, hay đã tiến triển sang biến chứng hô hấp nặng hơn.
Dựa trên thực tế từ việc thăm khám, bài viết sẽ giúp giải đáp vì sao ho kéo dài sau cúm xảy ra, dấu hiệu ho bình thường và khi nào cần đi khám để loại trừ biến chứng nguy hiểm.
Vì sao ho kéo dài sau cúm A và cúm B lại xảy ra?
Ho là phản xạ bảo vệ của đường thở. Khi bạn từng nhiễm các virus cúm, đặc biệt là virus cúm A. Niêm mạc mũi họng và khí phế quản bị viêm, phù nề và trở nên nhạy cảm hơn. Dù triệu chứng cúm A như sốt, đau mỏi người, đau đầu… đã giảm, vùng niêm mạc này cần thêm thời gian để hồi phục hoàn toàn. Ở nhiều bệnh nhân, ho kéo dài 1 – 3 tuần sau cúm là hiện tượng bình thường. Đây gọi là ho sau nhiễm virus (post-viral cough). Một số yếu tố làm ho kéo dài hơn:
- Niêm mạc hô hấp bị kích ứng kéo dài sau nhiễm cúm.
- Dịch mũi chảy xuống họng gây ho về đêm.
- Ho khan thành từng cơn do phế quản tăng đáp ứng sau nhiễm virus.
- Nhiễm cúm A gây viêm mạnh hơn cúm B, do đó thời gian ho kéo dài cũng thường lâu hơn.
Theo ghi nhận từ CDC, sau cúm A, có khoảng 25 – 40% người bệnh tiếp tục ho kéo dài trên 2 tuần dù cơ thể đã hồi phục tốt.
Ho kéo dài sau cúm: Khi nào là bình thường?
Ho còn dai dẳng sau cúm không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bất thường. Trên thực tế, bác sĩ thường gặp những trường hợp ho kéo dài nhưng hoàn toàn lành tính. Bạn có thể yên tâm nếu:
- Ho giảm dần theo thời gian, cường độ nhẹ hơn.
- Không còn sốt hoặc chỉ sốt nhẹ trong 24 – 48 giờ đầu.
- Không đau ngực, không khó thở.
- Ngủ vẫn được, chỉ ho nhiều về đêm hoặc sáng sớm.
- Không xuất hiện đờm xanh, đờm vàng sánh, mùi hôi.
Trong đa số trường hợp, đây là quá trình hồi phục tự nhiên. Người bệnh chỉ cần nghỉ ngơi, uống đủ nước và giữ ấm đường thở.
Dấu hiệu bất thường cần cảnh giác
Dù ho kéo dài sau cúm là chuyện phổ biến, vẫn có những trường hợp ho là biểu hiện của biến chứng đường hô hấp. Những dấu hiệu sau đây cho thấy người bệnh cần đi khám:
Ho không giảm sau 10 – 14 ngày: Nếu ho vẫn nhiều như ngày đầu hoặc có xu hướng nặng hơn, đây không còn là ho hậu cúm thông thường.
Ho kèm sốt trở lại: Sốt lại sau cúm A hoặc cúm B thường gợi ý bội nhiễm vi khuẩn, đặc biệt là viêm phổi hoặc viêm phế quản. Đây là dấu hiệu bác sĩ luôn đặc biệt lưu ý.
Ho kèm khó thở: Khó thở, thở nhanh, cảm giác hụt hơi khi hoạt động nhẹ có thể là biểu hiện của:
- Viêm phổi sau cúm
- Hen phế quản khởi phát sau nhiễm virus (thường ở trẻ nhỏ hoặc người có cơ địa dị ứng)
- Tắc nghẽn đường thở do phù nề
Ho kèm đờm vàng, đờm xanh: Đây không phải là đặc trưng của ho sau nhiễm virus. Đờm đổi màu thường liên quan đến nhiễm khuẩn và cần được bác sĩ đánh giá.
Trẻ nhỏ ho kéo dài không ngủ được, nôn ói khi ho: Trẻ em dễ gặp biến chứng hơn người lớn. Ho nhiều khiến trẻ nôn ói, ăn uống kém, mệt lả. Đây là lúc cha mẹ cần đưa trẻ đi khám để kiểm tra phổi và đánh giá nguy cơ viêm tiểu phế quản.
Những biến chứng có thể gây ho kéo dài
Không phải trường hợp ho kéo dài nào cũng nguy hiểm, nhưng trong thực tế lâm sàng, bác sĩ vẫn thường gặp những biến chứng sau:
- Viêm phế quản sau cúm: Virus cúm A và B làm phế quản bị viêm, gây ho khan kéo dài, thở rít nhẹ hoặc cảm giác nóng rát trong ngực.
- Viêm phổi: Nếu người bệnh ho nặng dần, sốt lại, đau ngực hoặc khó thở, viêm phổi cần được loại trừ sớm. Viêm phổi là một trong những biến chứng đáng lo ngại nhất sau cúm A.
- Viêm xoang, chảy dịch xuống họng: Dịch chảy xuống họng kích thích gây ho liên tục, đặc biệt về đêm.
- Hen phế quản sau nhiễm virus: Một số người có cơ địa dị ứng, sau khi nhiễm cúm A/B có thể khởi phát hen. Triệu chứng là ho dai dẳng, khò khè, nặng ngực.
Cách giảm ho hiệu quả
Các bác sĩ thường hướng dẫn người bệnh một số biện pháp giúp cải thiện cơn ho:
- Uống nhiều nước ấm để làm loãng dịch, giảm kích ứng họng.
- Giữ ấm ngực, cổ, đặc biệt khi thời tiết lạnh.
- Tránh khói thuốc, bụi và mùi hóa chất.
- Súc miệng, súc họng bằng nước muối ấm mỗi ngày.
- Giữ độ ẩm phòng ngủ ở mức vừa phải.
- Hạn chế nói nhiều, tránh la hét để giảm kích thích thanh quản.
Thuốc giảm ho hoặc giãn phế quản chỉ nên dùng theo chỉ định của bác sĩ, nhất là ở trẻ nhỏ.
Khi cần đi khám bác sĩ?
Bạn nên đi khám nếu ho sau cúm A hoặc cúm B có một trong những dấu hiệu sau:
- Ho kéo dài trên 2 tuần không cải thiện.
- Ho kèm sốt cao hoặc sốt lại sau khi đã hết cúm.
- Khó thở, đau tức ngực, thở nhanh.
- Khò khè, thở rít, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi.
- Ho nhiều đến mức không ngủ được, ăn uống kém, nôn ói.
- Có bệnh nền hô hấp (hen, COPD), tiểu đường hoặc miễn dịch yếu.
Tại phòng khám, bác sĩ có thể chỉ định test nhanh cúm A nếu người bệnh chưa từng xét nghiệm trong giai đoạn cấp, hoặc kiểm tra thêm X-quang phổi, xét nghiệm viêm để loại trừ biến chứng.
Ho kéo dài sau cúm A, cúm B là tình trạng phổ biến và thường lành tính. Tuy nhiên, một số dấu hiệu bất thường có thể cảnh báo biến chứng nghiêm trọng hơn như viêm phế quản hoặc viêm phổi. Việc nhận biết đúng thời điểm cần đi khám giúp người bệnh điều trị kịp thời và tránh diễn tiến nặng.
